“Bilgisayarım çok yavaşladı, format atalım mı?” servisimize en sık gelen sorulardan biridir. Format bazen gerçekten çözümdür; ancak yavaşlığın kaynağı donanımsa format sonrası birkaç hafta içinde aynı şikâyetler geri döner. Doğru çözümü seçmek için önce yavaşlığın nereden geldiğini anlamak gerekir.
Yavaşlığın kaynağını nasıl anlarsınız?
Bilgisayar yavaşken Ctrl + Shift + Esc ile Görev Yöneticisi’ni açın ve Performans sekmesine bakın:
- Disk sürekli %100 görünüyorsa: Cihazınızda büyük olasılıkla mekanik bir sabit disk (HDD) vardır ya da disk yorulmaya başlamıştır. Bu durumda en etkili çözüm SSD’dir.
- Bellek (RAM) %85 ve üzerindeyse: Açık programlar için bellek yetmiyordur. RAM yükseltmesi fark yaratır.
- İşlemci boşta bile yüksekse: Arka planda çalışan gereksiz programlar, virüs ya da aşırı ısınma söz konusu olabilir.
- Değerler normal ama sistem yine hantalsa: Yıllar içinde biriken programlar, bozulmuş sistem dosyaları ve başlangıçta açılan uygulamalar sorun olabilir. Bu durumda format iyi bir çözümdür.
Ne zaman format atmalı?
Format; Windows’un sıfırdan, temiz biçimde kurulmasıdır. Şu durumlarda önerilir:
- Sistem sık sık hata veriyor, güncellemeler yüklenmiyor ya da mavi ekran alıyorsanız
- Cihazda virüs veya istenmeyen yazılımlar yerleşmişse
- Yıllardır kurulu duran sistemde çok sayıda gereksiz program birikmişse
- Cihaza SSD takılıyorsa (yeni diske temiz kurulum en sağlıklı yöntemdir)
Formattan önce belgelerinizi, fotoğraflarınızı, masaüstündeki dosyalarınızı, tarayıcı yer imlerinizi ve e-posta arşivlerinizi mutlaka kendiniz yedeklemelisiniz; veri yedeği müşterinin sorumluluğundadır ve servisimizde yedekleme hizmeti verilmez. Elazığ’daki servisimizde yapılan format ve Windows kurulumu işleminde sistem, sürücüler ve temel programlar kullanıma hazır şekilde kurulur.
SSD’ye geçmek neden bu kadar fark yaratır?
Hâlâ mekanik sabit disk kullanan bir bilgisayar için yapılabilecek en etkili yükseltme SSD’dir. SSD’lerde dönen parça yoktur ve veri okuma hızları mekanik disklere göre katlarca yüksektir. Pratikte farkı şöyle hissedersiniz:
- Windows’un açılış süresi dakikalardan saniyelere iner
- Programlar ve dosyalar anında açılır
- Cihaz daha sessiz çalışır ve darbelere karşı daha dayanıklı olur
Cihazınızın desteklediği SSD tipi (2,5 inç SATA ya da M.2 NVMe) model numarasına göre belirlenir. Eski diskinizdeki veriler yeni SSD’ye aktarılabilir.
RAM ne zaman yetmez?
Günümüzde temel ofis işleri ve internet kullanımı için 8 GB, çoklu sekme, ofis programları ve hafif tasarım işleri için 16 GB bellek önerilir. Oyun, video düzenleme ve yoğun yazılım işleri için 16 GB ve üzeri gerekebilir. Bazı ince laptoplarda bellek anakarta lehimlidir ve yükseltilemez; cihazınızın durumunu modeline bakarak belirleyebiliriz.
En doğru sıralama
Çoğu yavaş bilgisayarda en iyi sonucu şu birleşim verir: SSD takılması, gerekiyorsa RAM yükseltmesi ve yeni diske temiz Windows kurulumu. Eski cihazlar bu sayede birkaç yıl daha rahatça kullanılabilir. Ayrıntılar için SSD ve RAM yükseltme sayfamızı inceleyebilirsiniz. Yavaşlığın kaynağı zararlı yazılımsa virüs temizliği ilk adım olmalıdır.
Sık sorulan sorular
Format attırınca dosyalarım silinir mi?
Format, sistemin kurulu olduğu bölümü siler. Bu nedenle cihazınızı teslim etmeden önce önemli dosyalarınızı harici bir diske veya buluta yedeklemeniz gerekir; veri yedeği müşterinin sorumluluğundadır.
SSD taktırınca programlarım gider mi?
Eski diskiniz yeni SSD’ye klonlanırsa sistem ve programlarınız aynen taşınır. Temiz kurulum tercih edilirse programlar yeniden kurulur, dosyalarınızı ise kendi aldığınız yedekten geri yükleyebilirsiniz.
Eski bilgisayarıma yükseltme yapmaya değer mi?
İşlemcisi günlük işlerinize yeten, gövdesi ve ekranı sağlam cihazlarda SSD ve RAM yükseltmesi, yeni bir bilgisayar almaktan çok daha ekonomik bir çözümdür. Cihazınızın modelini ilettiğinizde size dürüst bir değerlendirme yaparız.