Yıllarca biriktirilmiş aile fotoğrafları, iş yerinin muhasebe dosyaları ya da teslim tarihi yaklaşan bir proje… Veri kaybı herkesin başına gelebilir. İyi haber şu ki silinen ya da erişilemeyen verilerin önemli bir kısmı doğru müdahaleyle geri getirilebilir. Kötü haber ise yanlış adımların kurtarma şansını kalıcı olarak ortadan kaldırabilmesidir.
Veri kaybının en yaygın nedenleri
- Dosyaların yanlışlıkla silinmesi ya da geri dönüşüm kutusunun boşaltılması
- Diskin, USB belleğin veya hafıza kartının yanlışlıkla formatlanması
- Bölümlerin silinmesi ya da diskin “biçimlendirilsin mi?” uyarısı vermesi
- Virüs ve fidye yazılımı (ransomware) saldırıları
- Düşme, sıvı teması veya elektrik dalgalanması sonrası diskin arızalanması
İlk yapmanız gerekenler
1. Diski kullanmayı hemen bırakın
Silinen bir dosya diskten hemen kaybolmaz; yalnızca kapladığı alan “boş” olarak işaretlenir. Diske yeni veri yazıldıkça bu alanın üzerine yazılma olasılığı artar. Bu yüzden veri kaybını fark ettiğiniz anda o diske dosya kaydetmeyi, program kurmayı ve mümkünse bilgisayarı kullanmayı bırakın.
2. Diski formatlamayın
Windows bir diski açarken “Kullanmadan önce diski biçimlendirmeniz gerekiyor” uyarısı verebilir. Bu uyarıyı onaylamayın. Biçimlendirme, kurtarma işlemini zorlaştırır.
3. Fiziksel belirtilere dikkat edin
Disk tıkırdıyor, vızıldıyor, hiç dönmüyor ya da bilgisayar tarafından görülmüyorsa sorun fizikseldir. Bu durumda diski tekrar tekrar çalıştırmak hasarı büyütebilir. Cihazı kapatın ve uzman desteği alın.
4. Kurtarılan dosyaları aynı diske kaydetmeyin
Kendi denemelerinizde bir kurtarma programı kullanıyorsanız bulunan dosyaları kaybın yaşandığı diske değil, başka bir diske kaydedin.
Nelerden kaçınmalısınız?
- Diski açıp kendiniz müdahale etmek ya da dondurucuya koymak gibi internette dolaşan yöntemleri denemek
- Arızalı diske birbiri ardına farklı programlar kurup taramalar yapmak
- Sıvı teması olan cihazı kurutmadan çalıştırmayı denemek
- Fidye yazılımı saldırısında, kaynağı belirsiz “şifre çözücü” programlar indirmek
Hangi verileri kurtarmak mümkündür?
Kurtarma başarısı; kaybın nedeni, diskin türü ve kayıptan sonra diskin ne kadar kullanıldığı gibi etkenlere bağlıdır. Yanlışlıkla silinen ya da formatlanan, üzerine yeni veri yazılmamış dosyalarda başarı oranı genellikle yüksektir. SSD’lerde ise TRIM özelliği nedeniyle silinen verilerin kurtarılması çoğu zaman mümkün olmaz; bu da düzenli yedeklemenin önemini bir kez daha gösterir. Elazığ’daki servisimizde önce diskin durumu incelenir, kurtarılabilecek veriler belirlenir ve size bilgi verilir. Ayrıntılı bilgi için Elazığ veri kurtarma sayfamızı inceleyebilirsiniz.
En iyi veri kurtarma: düzenli yedek
Hiçbir kurtarma işlemi yüzde yüz garanti verilemez. Bu yüzden en güvenli yöntem verilerinizi düzenli olarak yedeklemektir. Önerdiğimiz kural basittir: 3-2-1 yedekleme. Verinizin 3 kopyası olsun, bunlar 2 farklı ortamda dursun (örneğin bilgisayar ve harici disk), 1 kopyası da farklı bir yerde (bulut ya da ofis dışında) saklansın. Unutmayın: veri yedeği her zaman kullanıcının sorumluluğundadır. Servisimize ya da herhangi bir teknik servise cihaz teslim etmeden önce yedek almayı alışkanlık hâline getirin.
Sık sorulan sorular
Formatlanan diskten veri kurtarılabilir mi?
Hızlı biçimlendirme yapılmış ve üzerine yeni veri yazılmamış mekanik disklerde ve USB belleklerde verilerin önemli bir bölümü çoğu zaman kurtarılabilir. SSD’lerde durum farklıdır; disk incelenmeden kesin bilgi verilemez.
Bilgisayar açılmıyor, dosyalarım kurtulur mu?
Bilgisayarın açılmaması çoğu zaman diskin bozulduğu anlamına gelmez. Disk sağlamsa başka bir sisteme bağlanarak dosyalarınız güvenle kopyalanabilir.
Verilerimin gizliliği korunuyor mu?
Evet. Kurtarma sürecinde dosyalarınız yalnızca işlemin gerektirdiği ölçüde ele alınır, üçüncü kişilerle paylaşılmaz ve kişisel verileriniz KVKK kapsamında korunur.